Odkrycie tegorocznych noblistów pozwala wyjaśnić mechanizm regulacji cyklu dobowego, co może posłużyć np. do wyjaśnienia zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych – tłumaczy dr hab. Marcin Ufnal z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
W poniedziałek, 2 października, ogłoszono, że Nagrodę Nobla 2017 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali trzej naukowcy: Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash and Michael W. Young. – Nagroda została przyznana za odkrycie genu odpowiedzialnego za produkcję białka, które reguluje nasz cykl dobowy, reguluje cykl dobowy komórek i całych naszych organizmów – powiedział prof. Ufnal z Zakładu Fizjologii i Patofizjologii Eksperymentalnej WUM.
– Właściwie już od wielu lat wiemy, że życie na Ziemi wszystkich zwierząt regulowane jest poprzez zmiany cyklu dobowego – tłumaczy ekspert. Jak dodaje, nie chodzi tylko o sen i czuwanie. W zależności od pory dnia, w naszych organizmach dochodzi bowiem do bardzo dużych zmian w układzie krążenia: w ciśnieniu tętniczym, w wydzielaniu hormonów stresu czy hormonów tarczycy.
– Do tej pory nie wiedzieliśmy, co tak naprawdę powoduje te zmiany. Odkrycia tegorocznych noblistów pozwalają natomiast to właśnie wyjaśnić – mówi dr hab. Ufnal.
Jak wyjaśnia Hall, Rosbash i Young pracowali na modelu muszki owocówki. – Właśnie u tej muszki owocówki odkryli, że wraz ze zmianą ilości światła w ciągu dnia dochodzi do zmian ekspresji genów, które produkują białko period (PER) – mówi. – Białko to akumuluje się w trakcie fazy ciemnej, a potem w trakcie fazy jasnej, czyli w trakcie dnia, ulega rozpadowi. A więc im dłużej organizm poddany jest działaniu światła, tym mniej jest tego białka – dodaje dr hab. Ufnal.
Zwraca przy tym uwagę, że ataki wielu chorób sercowo-naczyniowych, takich jak udar czy zawał mięśnia sercowego, mają miejsce przede wszystkim w godzinach wczesnoporannych. – Jest to oczywiście spekulacja – ale możliwe, że występuje jakaś korelacja pomiędzy zwiększonym ryzykiem tych chorób a np. stężeniem białka PER w komórkach – dodaje .
Choć seria badań tegorocznych noblistów została opublikowana około 30 lat temu, prof. Ufnal podkreśla, że pozostają one inspiracją do dalszych dociekań naukowców. – W tej chwili prowadzone są bardzo intensywnie badania mające na celu oznaczenie stężenia białka PER i jego związku z różnymi zaburzeniami, które występują w homeostazie – czyli w prawidłowym funkcjonowaniu organizmów – ludzi i zwierząt – mówi.
